Hepatitis B: wanneer is testen zinvol, en wanneer niet?
Zeventig procent van de besmette volwassenen merkt niets, en een vaccinatie is geen negatieve test. Wanneer een hepatitis B-test iets toevoegt.
Hepatitis B is de soa in ons assortiment waar de meeste verwarring over bestaat, en die verwarring gaat bijna altijd over één ding: het verschil tussen een infectie en een vaccinatie.
Wat hepatitis B is
Hepatitis B is een virus dat de lever aantast. Het zit volgens het RIVM in bloed, sperma, voorvocht en vaginaal vocht, en wordt overgedragen via onveilig seksueel contact of via bloed — een onsteriele naald, tatoeage- of piercingmateriaal dat niet goed is schoongemaakt.
Het ongemakkelijke cijfer: ongeveer 70 procent van de volwassenen met een acute hepatitis B-infectie merkt er niets van. Wie wel klachten krijgt, is meestal een paar weken ziek — moeheid, misselijkheid, soms geelzucht. Bij 5 tot 10 procent van de volwassenen wordt de infectie chronisch, en chronische hepatitis B kan op lange termijn levercirrose of leverkanker veroorzaken. Dat is de reden dat deze test bestaat: niet de acute ziekte, maar de besmetting die jarenlang stil doorloopt.
Eerst dit: ben je gevaccineerd?
Sinds 2011 zit de hepatitis B-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma, als onderdeel van de DKTP-Hib-HepB-prik voor baby's. Ben je in Nederland geboren vanaf ongeveer 2011, dan is de kans groot dat je beschermd bent. Ook zorgmedewerkers, mensen met een verhoogd risico en reizigers naar bepaalde gebieden worden vaak gevaccineerd.
En nu het punt waar de verwarring zit: een vaccinatie is niet hetzelfde als een negatieve test, en een negatieve test zegt niets over je vaccinatie. Onze Hepatitis B Thuistest screent op het oppervlakteantigeen HBsAg — een eiwit van het virus zelf. Hij kijkt dus naar een actieve infectie, niet naar opgebouwde immuniteit of vaccinatiestatus.
Wanneer een hepatitis B-test iets toevoegt
Een hepatitis B-test is zinvol als een van deze dingen voor jou geldt:
- Je hebt onbeschermde seks gehad met iemand van wie je de status niet kent, en je weet niet of je gevaccineerd bent.
- Je hebt een tatoeage of piercing laten zetten op een plek waar je niet zeker bent van de hygiëne.
- Je hebt in een land gewoond of langdurig verbleven waar hepatitis B veel voorkomt.
- Je werkt in de zorg of een ander beroep met bloedcontact en wilt een tussentijdse controle.
- Een eerdere partner bleek hepatitis B te hebben.
Minder zinvol is het als je zeker weet dat je gevaccineerd bent en sindsdien geen risicomoment hebt gehad. Dan test je op iets waar je al tegen beschermd bent.
Hoe de test werkt
Een vingerprik. Je prikt met het meegeleverde lancet in je vingertop, brengt een druppel bloed en de buffervloeistof op de cassette aan, en leest na 10 tot 15 minuten af. De test heeft een gemiddelde nauwkeurigheid van 97 procent. Hoe dat er in de praktijk uitziet, staat met tekeningen bij hoe testen werkt.
De venstertijd is bij hepatitis B langer dan bij chlamydia: het kan weken tot maanden duren voordat HBsAg meetbaar is. Test je kort na een risicomoment, dan is een negatieve uitslag niet bewijzend. De termijnen per soa staan in hoelang moet je wachten voordat een soa-test betrouwbaar is.
Bij een positieve uitslag
Naar de huisarts, zonder uitstel. Een positieve HBsAg-uitslag moet in een laboratorium bevestigd en uitgezocht worden: het maakt veel uit of het om een recente acute infectie gaat of om een chronische die al langer loopt. Chronische hepatitis B is te behandelen en te controleren, maar dan moet die eerst in beeld zijn. Wat je verder kunt verwachten, staat in twee streepjes op je zelftest — wat doe je nu.
Wil je hepatitis B samen met chlamydia, gonorroe, hiv en syfilis in één keer nakijken, dan zit hij in de Complete SOA Thuistest.
Een zelftest geeft een betrouwbare eerste indicatie, maar vervangt geen medische diagnose. Bevestig een positieve of twijfelachtige uitslag altijd bij een arts of de GGD.