Twee streepjes op je zelftest — wat doe je nu?

Je hebt tien minuten gewacht, je kijkt op de cassette, en er staan twee streepjes. Of één streepje dat zo vaag is dat je het licht erbij haalt. Dit artikel gaat over dat moment.

Eerst: wat zeggen die streepjes eigenlijk?

Bijna elke sneltest werkt met twee velden: een controlestreepje (meestal C) en een teststreepje (meestal T).

• Alleen het controlestreepje. De test heeft gewerkt en vond niets. Een negatieve uitslag.
• Twee streepjes. De test heeft gewerkt en vond wél iets. Een positieve indicatie.
• Geen controlestreepje. De test is mislukt, ongeacht wat het testveld doet. Niet aflezen, niet interpreteren — overdoen met een nieuwe test.

Dat laatste punt wordt het vaakst verkeerd gelezen. Een test zonder controlestreepje is geen negatieve uitslag. Het is géén uitslag.

Een zelftest geeft een indicatie, geen diagnose

Dit is het belangrijkste wat je over je uitslag moet weten, en het staat er niet voor de juridische vorm. Een zelftest die bij ons in de winkel ligt, heeft een gemiddelde nauwkeurigheid van 96 tot 98 procent, afhankelijk van de test. Dat is hoog. Het is geen honderd.

Wat dat in de praktijk betekent: een positieve uitslag is een sterk signaal dat je iets moet laten nakijken, niet een eindconclusie. De bevestiging gebeurt in een laboratorium, via de huisarts of de GGD. Daar wordt met een andere techniek getest, en die bevestigende test is wat uiteindelijk je behandeling bepaalt.

Dit is de stap na een positieve uitslag

1. Bel je huisarts of de GGD. Zeg wat je getest hebt en wat eruit kwam. Je hoeft je niet te verontschuldigen voor een thuistest; een huisarts hoort dit vaker dan je denkt.
2. Doe de test niet eerst nog drie keer. Dat levert geen nieuwe informatie op en kost alleen tijd waarin je niets doet.
3. Laat het je recente partners weten. Ongemakkelijk, maar het is de enige manier waarop zij zich ook kunnen laten nakijken. De GGD kan dit desgewenst anoniem voor je doen.
4. Begin niet zelf aan medicijnen. Overgebleven antibiotica van een vorige keer, of iets van internet, maakt een bevestigende test onbetrouwbaar en kan resistentie in de hand werken.

Het goede nieuws dat in dit soort artikelen te weinig wordt gezegd: chlamydia en gonorroe zijn met antibiotica goed en snel te behandelen. Syfilis ook. Hiv is niet te genezen maar wel zo goed te behandelen dat iemand met behandeling het virus niet meer doorgeeft. Een positieve uitslag is een vervelend bericht, geen eindpunt.

En bij een negatieve uitslag?

Twee dingen om langs te lopen.

Zat je binnen de venstertijd? Testte je minder dan twee weken na het risicomoment, dan kan de infectie er zijn zonder dat de test hem ziet. Dan is negatief niet hetzelfde als vrij. In hoelang moet je wachten voordat een soa-test betrouwbaar is staan de termijnen per soa.

Heb je toch klachten? Pijn bij het plassen, afscheiding, een zweertje, pijn in de onderbuik: ga langs de huisarts, ook met een negatieve zelftest op zak. Een test op één bacterie sluit niet alle oorzaken uit.

Twijfel je over het aflezen?

Dat gebeurt, vooral bij een vage lijn of bij slecht licht. Maak een foto op het moment van aflezen — binnen de afleestijd die in de bijsluiter staat, want een cassette die een uur op de wastafel ligt, kan lijnen laten zien die niets betekenen. Met die foto erbij kun je het aan je huisarts voorleggen, of mail hem naar ons; we kijken mee, maar we stellen geen diagnose.

Hoe het aflezen eruitziet, staat met tekeningen uitgelegd bij hoe testen werkt. Wil je in één keer een breed beeld in plaats van één infectie uitsluiten, dan dekt de Complete SOA Thuistest vijf infecties in één pakket.