Soa-test thuis, bij de huisarts of bij de GGD?

Wie zich wil laten testen op een soa, heeft in Nederland drie routes. Ze verschillen in kosten, in wachttijd, in hoeveel er onderzocht wordt en in wat er van je uitslag wordt vastgelegd. Hieronder staan ze naast elkaar, inclusief de nuances die bij de meeste vergelijkingen ontbreken.

Route 1: het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD

Dit is de beste route als je ervoor in aanmerking komt: het onderzoek is uitgebreid, gratis en kan anoniem, en bevestiging en behandeling zitten erbij.

Het punt is dat niet iedereen er meer terechtkan. Soa Aids Nederland noemt onder andere deze voorwaarden voor een gratis test bij de GGD:

• je hebt klachten die op een soa kunnen wijzen;
• iemand met wie je seks had, heeft een soa;
• je bent jonger dan 25 jaar;
• je bent man of transpersoon en hebt seks met mannen;
• seks is je werk;
• jij of iemand met wie je seks had komt uit een land waar soa's meer voorkomen.

De exacte criteria verschillen per regio — sommige GGD's leggen de leeftijdsgrens lager dan 25 — dus kijk op de site van de GGD in jouw regio voordat je ervan uitgaat. Val je buiten die groepen, dan verwijst de GGD je naar de huisarts.

Route 2: de huisarts

Je kunt altijd bij je huisarts terecht, en voor de meeste mensen is dat de route die de GGD aanwijst. Het consult zelf valt onder de basisverzekering, maar het laboratoriumonderzoek gaat van je eigen risico af. In 2026 is het verplichte eigen risico €385. Heb je dat dit jaar nog niet aangesproken, dan betaal je het onderzoek dus zelf.

Wat je ervoor terugkrijgt, is wel het meest complete: de huisarts kan uitstrijkjes van keel of anus laten doen, kijkt naar klachten die geen soa zijn, en behandelt direct bij een positieve uitslag. De uitslag komt in je medisch dossier — voor de één een voordeel, voor de ander precies het bezwaar.

Route 3: een thuistest

Een thuistest kost wat hij kost, los van eigen risico en los van een afspraak. Bij ons begint een losse zelftest bij €19,95 en kost de Complete SOA Thuistest €39,95 voor vijf infecties. Je doet hem wanneer je wilt, je leest hem zelf af, en er is geen dossier en geen uitslag die ergens wordt vastgelegd.

De beperkingen horen er net zo bij. Een thuistest geeft een indicatie, geen diagnose, met een nauwkeurigheid van 96 tot 98 procent afhankelijk van de test. Een urinemonster vindt geen besmetting in keel of anus. En bij een positieve uitslag is er geen arts die je terugbelt — die stap moet je zelf zetten.

De drie routes naast elkaar

Wat wij zelf zouden doen

Dit is geen vraag waar wij neutraal in staan, dus we zeggen het expliciet: kom je in aanmerking voor een gratis test bij de GGD, ga dan naar de GGD. Je krijgt een vollediger onderzoek dan wij kunnen bieden, en het kost je niets.

Een thuistest is de verstandige keuze in drie situaties. Je komt niet in aanmerking bij de GGD en wilt je eigen risico niet aanspreken. Je wilt snelheid — binnen een kwartier weten in plaats van over twee weken. Of de drempel van een wachtkamer en een gesprek is voor jou precies de reden dat je het anders zou uitstellen, en dat laatste is de reden waarom deze testen bestaan.

Welke test bij jouw situatie past, staat in welke soa-test heb je nodig. Wat er met je gegevens gebeurt als je bij ons bestelt, staat in anoniem een soa-test bestellen.